Techniki Wyciszające

Print Friendly, PDF & Email

Opracowały: Magdalena Okrzasa, Katarzyna Zacharek, Elżbieta Fidelus

Warsztaty dla Rodziców – techniki wyciszające pracę systemu nerwowego

Czym jest integracja sensoryczna.

Twórcą teorii Integracji Sensorycznej jest Jean A. Ayres – psycholog i terapeuta zajęciowy. Integracja sensoryczna to „proces dzięki któremu mózg otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów segreguje je, rozpoznaje, interpretuje, integruje ze sobą i wcześniejszymi doświadczeniami i w końcu odpowiada adekwatną reakcją”
Jean A. Ayres /1991/.

Zaburzenia integracji sensorycznej

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego lub inaczej dysfunkcje integracji sensorycznej dotyczą 12-30% populacji.

Trudności w łączeniu informacji sensorycznych mogą:

  • blokować rozwijanie zdolności do koncentracji uwagi i uczenia się zachowania celowego
  • mogą powodować zaburzenia rozwoju funkcji percepcyjnych i ruchowych
  • dzięki podstawowym zmysłom: dotyku, równowagi, smaku, węchu, wzroku i słuchu dziecko zdobywa umiejętności oceniania docierających do niego sygnałów.

Dysfunkcje SI mogą wynikać z:

  • niewłaściwego pobierania informacji przez nasze zmysły (sensoryczna rejestracja),
  • nieprawidłowego łączenia informacji sensorycznych ze sobą i z innymi informacjami,
  • nieadekwatnego formowania znaczącej reakcji motorycznej, językowej behawioralnej, czy emocjonalnej.

Rejestracja sensoryczna:

  • Nadwrażliwość
  • Podwrażliwość
  • Zmienna wrażliwość

Przetwarzanie informacji

  • Zaburzenia Modulacji Sensorycznej
  • zdolność autoregulacji, wzmacniania lub hamowania aktywności neuronalnej (procesy pobudzenia i hamowania, utrzymujące system nerwowy w równowadze, w harmonii z pozostałymi wykonywanymi zadaniami)

Dziecko z zaburzeniami modulacji ma trudności w:

  • adaptacji do zmian zachodzących w otoczeniu,
  • regulowaniu poziomu pobudzenia i uwagi właściwego do zadania,
  • zdolności blokowania nieznaczących informacji,
  • zauważaniu istotnych dla sytuacji bodźców,
  • właściwego, zorganizowanego reagowania proporcjonalnie do odebranych bodźców sensorycznych

Typy zaburzeń modulacji:

  • jeden typ związany z poszukiwaniem wrażeń prowadzący do zachowań nazywanych podreaktywnością na wejściowe informacje zmysłowe
  • trzy typy przejawiające się zachowaniami unikającymi:
    • obronność sensoryczna,
    • niepewność grawitacyjna,
    • awersyjna reakcja na ruch.

Jak zburzenia modulacji sensorycznej wpływają na czynności życia codziennego?

Rejestracja sensorycznaodbiór bodźców np. gdy dzwoni telefon – ośrodki rejestracji sensorycznej zaczynają odbierać zmianę
Orientacja sensorycznaignorowanie nieistotnych doznań zmysłowych, a zwracanie uwagi na te, które dostarczają potrzebnych w danym czasie informacji
Interpretacja sensorycznapolega na powiązaniu doznania zmysłowego z jego znaczeniem; np. gdy namierzamy, gdzie znajduje się telefon
Organizacja reakcjipolega na wydobyciu z pamięci sekwencji właściwych ruchów i odpowiedniej reakcji (np. głosowej), zmodyfikowaniu ich do wymogów aktualnej sytuacji, by wiedzieć, że np. teraz mamy podnieść słuchawkę telefonu i powiedzieć „cześć”, oraz uczynić to w odpowiedniej kolejności
Reakcja motorycznanp. gdy sięgamy po telefon, ale nasza ręką do niego nie trafia, wówczas korygujemy zasięg ruchu (np. wychylamy się), by jednak podnieść słuchawkę

Dieta sensoryczna (masaż Wilbarger) – główny środek zaradczy w syndromie zaburzeń modulacji

  • dostarcza odpowiedniej ilości i rodzaju aktywności, które wprowadzają układ nerwowy w zorganizowany, uporządkowany stan (wg Wilbarger)
  • zawsze zawiera dużo wrażeń z czucia głębokiego, którego aktywacja prowadzi do regulacji gospodarki neurotransmiterowej w OUN
  • wyciszenie układu nerwowego uzyskuje się zwłaszcza przy wzroście poziomu serotoniny
  • zastosowanie głębokiego ucisku może podnieść poziom serotoniny, gdyż wrażenia te docierają także do móżdżku, w którym znajdują się komórki Purkiniego zawierające serotoninę
  • aktywacja komórek Purkiniego przez wrażenia proprioceptywne, może mieć także wpływ na zmniejszenie nadmiernej aktywności ruchowej i poprawę stanu koncentracji uwagi
  • pozytywny wpływ na modulację pracy układu nerwowego ma też właściwa stymulacja systemu przedsionkowego, która dociera także do tworu siatkowatego i móżdżku

Należy pamiętać, że:

  • masaż może być przeprowadzony tylko pod kierunkiem terapeuty, który przeszedł specjalistyczne dodatkowe szkolenie
  • jest indywidualnym programem, którego czas jest dostosowany do reakcji dziecka, złożonym z aktywności fizycznych i czuciowych
  • masaż należy powtórzyć u danego dziecka kilkakrotnie na przestrzeni czasu zachowując odpowiednie przerwy
  • dopuszczalne jest sporadyczne posługiwanie się masażem przed trudnymi dla dziecka sytuacjami
  • najczęstszym błędem podczas masażu jest za słaby nacisk szczotki na ciało i za szybki ruch szczotkowania
  • masaż może być wykonywany przez cienkie ubranie
  • podczas prowadzenia masażu rodzice powinni mieć możliwość kontaktu z terapeutą
  • może wystąpić nasilenie nadruchliwości dziecka
  • jeśli masaż zostanie przerwany to po kilkutygodniowej przerwie należy go zacząć od początku

Inne techniki wyciszające

Techniki stosowane pod ścisłą kontrolą terapeuty:

  • Pledy obciążeniowe
  • Kamizelki obciążeniowe
  • Pasy biodrowe obciążeniowe

Pozostałe czynniki wpływające na stan pobudzenia dziecka

  • Czynniki metaboliczne
  • Czynniki alergiczne
  • Czynniki rozwojowe

Techniki wyciszające, do stosowania w warunkach domowych

Masaż dociskowy rąk i nóg różnymi fakturami dwa razy dziennie

W czasie kiedy dziecko nie jest jeszcze ubrane (przed snem i rano po przebudzeniu) masujemy ciało dziecka (ręce, nogi, plecy) w sposób dociskający różnego rodzaju fakturami (twarde, szorstkie, kolczaste).

Dziecko leży na brzuchu. Zaczynając od pleców przesuwamy po całym ciele dziecka piankowy wałek w kierunku stóp. Następnie układamy wałek pionowo i ostukujemy nim całe ciało. Na koniec dociskamy wałkiem całe ciało dziecka.

Masaż wyciszający – dociskanie pod pledem

Przykrywamy plecy dziecka ciężką kołdrą. Dodatkowo dziecko może leżeć na kolczastej, gumowej macie. Dociskamy rękoma, wolnymi ruchami całe ciało dziecka.

Masaż wyciszający – zawijanie w materac


Kładziemy dziecko na materacu (pod spód możemy włożyć gumową, kolczastą matę, lub gumowe przedmioty, które dziecko dobrze będzie czuło). Powoli zawijamy dziecko w materac, tak jakbyśmy robili „naleśnik”. Przy każdym obrocie możemy docisnąć materac, oklepać. Po zawinięciu możemy w sposób spokojny rozwinąć materac lub też pozwolić dziecku wydostać się z zawiniętego materaca, tak by musiało się przeciskać, siłować z materacem.

Masaż wyciszający – kompresja stawów

Dziecko siedzi po turecku z wyprostowanymi plecami. Obejmujemy dłońmi jego ramiona i dociskamy do dołu (10 lub 5 razy w zależności od wieku dziecka). Następnie łapiemy dziecko poniżej i powyżej łokcia i wykonujemy taki ruch, by docisnąć staw łokciowy (5 lub 3 razy). Podobnie robimy z nadgarstkiem trzymając jedną ręką za dłoń dziecka, a druga ręką powyżej nadgarstka (5 lub 3 razy). Dalej dociskamy po kolei każdy palec, pamiętając o tym, by odpowiednio zablokować staw (po jednym razie).

Następnie dziecko kładzie się na plecach. Łapiemy za jego udo i łydkę i dociskamy staw kolanowy (5 lub 3 razy). Na łapiemy stopę dziecka i łydkę i dociskamy staw skokowy (5 lub 3 razy).

Masaż wyciszający – dociskanie dziecka do ciała rodzica

Dziecko siedzi na kolanach dorosłego. Obejmujemy dziecko ramionami i dociskamy do swojego ciała.